NFT to unikalne cyfrowe aktywa, które zrewolucjonizowały rynek sztuki, gier i kolekcjonerstwa. Dowiedz się, co to jest NFT, jak działa i dlaczego budzi tyle emocji.
Choć jeszcze kilka lat temu nikt o nich nie słyszał, dziś potrafią kosztować miliony. NFT stały się jednym z najgłośniejszych tematów w świecie nowych technologii, sztuki cyfrowej i blockchaina. W tym artykule w przystępny sposób wyjaśnimy, co to jest token NFT, jak działa, do czego służy i czy inwestowanie w NFT jest bezpieczne.
NFT – co to znaczy i czym jest?
Jeśli ten temat jest dla Ciebie nowy, z całą pewnością zastanawiasz się, co to znaczy NFT. Zanim jednak wpiszesz w wyszukiwarkę „token NFT co to”, pozwól, że postaramy się wyjaśnić Ci to pojęcie w przystępny sposób!
NFT to skrót od angielskiego Non-Fungible Token, co można przetłumaczyć jako „niewymienialny token”. Choć brzmi dość enigmatycznie, w rzeczywistości chodzi o coś dość prostego. Zacznijmy od słowa „niewymienialny”. Zostało ono zaczerpnięte z języka prawniczego i oznacza, po prostu, unikalność.
Choć bazują na systemie podobnym do kryptowalut, każdy NFT jest unikatowy i nie da się go zamienić na inny NFT „jeden do jednego”. To zupełnie inaczej niż w przypadku kryptowalut – 1 bitcoin zawsze ma taką samą wartość jak inny 1 bitcoin, możesz zatem wymienić tę cyfrową monetę na inną o tym samym nominale, a zawsze będą one reprezentowały to samo. NFT z kolei jest jedyny w swoim rodzaju i można go porównać do cyfrowego dowodu/identyfikatora, w którym zapisane są wszystkie dane dotyczące np. dzieła sztuki, czy pamiątki kolekcjonerskiej. Każdy NFT ma więc swoją wartość, „tożsamość” i historię, której nie da się zastąpić ani podrobić.
Jak działają NFT?
NFT działają dzięki technologii blockchain, czyli tej samej, na której opierają się kryptowaluty. Blockchain to rodzaj cyfrowej księgi rachunkowej – zdecentralizowanej, publicznej i odpornej na manipulacje. Działa on jak zdigitalizowany rejestr, który każdy może sprawdzić, ale nikt nie może zmienić. Wszystkie informacje o danym NFT (co zawiera, czego dotyczy, kto go stworzył, kto kupił i kto sprzedał, a także czy obejmują go jakieś specjalne zasady np. tantiemy) są w tej księdze zapisane na zawsze.
Oznacza to, że konkretny token NFT przypisany np. do cyfrowego obrazu lub piosenki stanowi jego pełen identyfikator, jest jego certyfikatem, nie tylko autentyczności, ale również wartości i historii transakcji z nim związanych. Jeśli zatem kupisz piosenkę opatrzoną tokenem NFT, masz pewność, że zostałeś właścicielem oryginału i, tym samym, wsparłeś ulubionego twórcę, a nie kogoś, kto nielegalnie skopiował jego utwór i wpuścił go do obrotu.
Do czego służą NFT?
Jakie zastosowania mają tokeny w życiu i co to jest NFT w sztuce? Cóż, tokeny mają wiele funkcji – od czysto kolekcjonerskich po bardzo praktyczne. Zaczynając jednak od sztuki…
Artyści mogą sprzedawać swoje cyfrowe prace w formie NFT, dzięki czemu nabywca ma oryginalny egzemplarz z certyfikatem własności, a nie tylko „kopię” obrazka. Jak wcześniej wspomnieliśmy, NFT mogą być też nośnikiem muzyki, z opcją automatycznych tantiem przy każdej odsprzedaży. Coraz częściej pojawiają się też jako cyfrowe bilety na koncerty i wydarzenia tworzone przez celebrytów. W grach natomiast NFT mogą reprezentować unikalne przedmioty, skórki, postacie czy bronie. Można je sprzedawać i kupować poza grą – za realne, czasami naprawdę duże pieniądze – a czasem przenosić pomiędzy grami.
W bardziej „analogowym” świecie NFT mogą służyć jako cyfrowe akty własności – np. udział we własności jakiegoś znanego dzieła sztuki albo prawo do korzystania z danego dobra. Świetnym przykładem jest tutaj obraz Picassa „Fillette au béret”, do którego udziały zostały sprzedane w formie NFT. Fizycznie jest on przetrzymywany w skarbcu domu aukcyjnego, ale „posiada go” w sumie 4000 osób, które kupiły do niego prawa w postaci NFT.
Gdzie kupić NFT i jak to zrobić krok po kroku?
Kupowanie NFT przypomina trochę zakupy na aukcji internetowej, tyle że zamiast fizycznych przedmiotów kupujesz cyfrowe tokeny, a zamiast złotówek używasz kryptowalut. Jak tego dokonać?
- Załóż cyfrowy portfel kryptowalutowy – korzystając np. z MetaMask, Coinbase Wallet lub Abstract.
- Kup Ethereum (ETH) – dokonując transakcji na jednej z giełd, np. Binance, Coinbase czy Kraken, i prześlij kryptowalutę do swojego portfela.
- Wybierz platformę NFT– dostępnych jest wiele różnych marketów NFT, ale do najpopularniejszych należą OpenSea, Rarible, Foundation i Magic Eden. Możesz na nich przeglądać dostępne NFT, sprawdzać ich zawartość, historię i dokonywać zakupów.
- Kup wybrany NFT – klikając „Buy Now” lub składając ofertę. Następnie potwierdź transakcję w portfelu (czasem z prowizją) i… ciesz się posiadaniem własnego NFT!
Czy NFT mają wartość?
To pytanie z kategorii: „czy obraz Picassa ma wartość?”. Tak, ale głównie dlatego, że ludzie tak uznają – doceniając jego walory estetyczne, rozpoznawalność autora czy potencjalne znaczenie. Gdyby ktoś mało znany namalował podobne kubistyczne dzieło, mógłby mieć problem z jego sprzedażą, prawda? NFT nie mają więc wartości „same w sobie”, tylko taką, jaką nada im rynek. Czasem wynika ona z unikalności, czasem z funkcji użytkowej, a czasem z… mody.
Z reguły, im bardziej wyjątkowy NFT, tym większa jego potencjalna wartość. Również tokeny przypisywane do dzieł znanych artystów, muzyków czy firm mają większą szansę na wzrost wartości, bo ludzie po prostu ufają tym markom. Warto również wziąć pod uwagę fakt, że niektóre NFT mają też praktyczne zastosowanie – jako bilety, przepustki do ekskluzywnych wydarzeń, albo możliwe do sprzedaży „w realnym świecie” przedmioty w grach. Taki NFT może dawać realne korzyści majątkowe poza wartością kolekcjonerską.
Ciekawostka? Najdroższe NFT jakie kiedykolwiek sprzedano to grafika o tytule „The Merge” autorstwa Pak’a (artysty i inwestora kryptowalutowego znanego też jako Murat Pak lub The Nothing), która została sprzedana za 91,8 miliona dolarów w grudniu 2021 roku. Prawo własności do dzieła zostało sprzedane kolekcjonerom w postaci kilkuset tokenów.
Czy NFT są bezpieczne?
Technologia stojąca za NFT jest bardzo solidna, ale zagrożenia i ryzyka wciąż istnieją — zwłaszcza dla początkujących. NFT są zapisane w blockchainie, co oznacza, że nie da się ich sfałszować ani „zhakować” w klasyczny sposób.
Największym zagrożeniem są więc nie same tokeny czy system, na jakim bazują, a oszustwa takie jak phishing, podszywanie się pod artystę i sprzedaż fałszywych NFT, albo podrabianie stron portfeli wirtualnych czy platform z NFT. Dlatego zakupów tokenów należy dokonywać zawsze na zaufanych platformach, a kryptowaluty kupować wyłącznie na sprawdzonych rynkach. Warto też uważać na okazje, które są zbyt dobre by były prawdziwe (np. token do dzieła, choćby wcześniej wspomnianego Picasso, o wartości zaledwie kilkuset złotych).
Na kwestię bezpieczeństwa wpływ mają również wahania rynkowe. Wartość NFT może drastycznie spaść: coś, co dziś kosztuje 10 000 zł, jutro może nie być warte nic. Jeśli inwestujesz w NFT, to tak jak w giełdę – z głową, dystansem i najlepiej za pieniądze, które możesz stracić.
NFT i środowisko – ile to kosztuje planetę?
Jednym z największych zarzutów wobec NFT (i kryptowalut w ogóle) jest ich wpływ na środowisko. Większość NFT działa na blockchainie Ethereum, który jeszcze do niedawna wymagał ogromnej mocy obliczeniowej (a więc i zużywał mnóstwo prądu) do transakcji i kopania walut. We wrześniu 2022 r. sieć Ethereum przeszła jednak na znacznie bardziej energooszczędną metodę, dzięki czemu NFT na tym blockchainie przestały być takim obciążeniem dla planety jak wcześniej.
Dodatkowo coraz więcej platform (np. Tezos, Solana czy Polygon) od początku działa w modelu „zielonym”, czyli z minimalnym śladem węglowym. Choć sytuacja się poprawia, nadal warto podchodzić do NFT z rozwagą. Jeśli zależy Ci na ekologii, wybieraj platformy, które deklarują neutralność klimatyczną i nie traktuj kupowania NFT jak impulsywnej zabawki. Każda akcja w blockchainie to jednak jakieś zużycie zasobów…
Przyszłość NFT – tymczasowy trend czy cyfrowa rewolucja?
Wielu z nas pamięta „boom na NFT” z lat 2021-2022. Ale gdy kurz opadł, pojawiło się pytanie: czy NFT to chwilowa moda czy coś więcej? Rzeczywiście, wiele projektów NFT po jakimś czasie okazało się przereklamowanymi i nietrwałymi – ceny poszły w dół, zainteresowanie spadło, a wiele kolekcji przestało istnieć. Tokeny niewymienialne nadal mają jednak ogromny potencjał, tylko że teraz bardziej praktyczny.
NFT działają obecnie przede wszystkim jako dowody cyfrowej własności, np. w muzyce, sztuce, czy gamingu. Używa się ich też jako biletów i identyfikatorów, które są odporne na fałszerstwa. Co ciekawe, coraz częściej są również wykorzystywane jako narzędzie do budowy społeczności czy potwierdzania tożsamości. Wszystko wskazuje więc na to, że ich rynek będzie się rozwijał i zaczną one znajdować coraz nowsze zastosowania!
Źródło zdjęć: Adobe Stock
