Dark web to miejsce, które przez lata obrosło legendami, pełne tajemnic i nieznanych zakamarków. W tym przewodniku wyjaśniam wszystko to, co jest z nim związane, na co zwracać uwagę i jak unikać najczęstszych zagrożeń. I czy zwykły użytkownik może do niego wejść.
Dla większości z nas internet kojarzy się z otwartą siecią dostępną dla wszystkich. Istnieją jednak obszary, do których przeciętny użytkownik nie ma dostępu – są one specjalnie utrudnione, aby odsiać większość ruchu, co czyni z nich miejsce dla wybranych. Ta przestrzeń nazywana jest przez wielu różnie: dark web, deep web lub dark netem – czy jednak słusznie? To, co jednak jest pewne w opowieściach o tym miejscu to fakt, że dostęp do niego jest ograniczony z różnych powodów. Dlaczego tak jest i co musisz o niej wiedzieć?
Co to jest dark web?
Internet, patrząc na niego jako całość, składa się z poszczególnych warstw. Analogicznie jak w przypadku góry lodowej, to co najłatwiej dostępne znajduje się na powierzchni. Głęboko pod taflą wody są jednak jeszcze inne obszary – znacznie większe, mniej dostępne i tajemnicze. Oglądasz filmik na YouTube? Wysyłasz maila? Sprawdzasz ulubiony portal? Każda taka aktywność dzieje się w obrębie tzw. surface web lub lightnet. Polska nazwa tego miejsca to niekiedy Płytka sieć – to każde miejsce w internecie, które możesz odwiedzić za pomocą standardowej przeglądarki internetowej. I tutaj z pewnością będziesz zaskoczony: stanowi ona maksymalnie 10% (choć inne źródła podają zaledwie 4%) całego internetu – analogia z górą lodową jest nader trafna!
Lwia część internetu to tzw. deep web lub deepweb. Zawartość tego miejsca nie jest odwiedzana przez boty indeksujące nie tylko Google’a, ale także innych wyszukiwarek. Oznacza to, że dostęp do tych treści jest trudniejszy. To właśnie deep web stanowi główną część całego internetu – szacuje się, że ponad 90% zawartości sieci to właśnie deep web. Czy to oznacza, że nielegalnych treści jest aż tyle? Nie! Deep web w zdecydowanej większości to zwyczajna sieć, do której dostęp jest świadomie ograniczony, aby zminimalizować odwiedziny niepożądanych osób.
Dark web (znany także jako darkweb) to znacznie mniejsza część deep web, co oznacza, że dostęp do niego jest również niemożliwy za pomocą zwykłej przeglądarki. Co więcej, sam dostęp do tej części wymaga zazwyczaj więcej zachodu i konieczności skorzystania z rozproszonych sieci wirtualnych. Cel jest tu jeden: maksymalizacja anonimowości każdego, kto działa w Dark webie lub go odwiedza. Dane takie jak lokacja, adres IP, wszelka aktywność – w dark webie dostęp do nich jest ograniczony, aby na ich podstawie nie wykryć kogokolwiek. Powodów może być wiele, a te nie zawsze są legalne.
Co dzieje się w dark webie?
Wielu z nas ma mylne wyobrażenie o tym, że dark web, jak najgłębszy krąg piekielny, to miejsce występku, nielegalnych aktywności oraz aktywności ludzi spod ciemnej gwiazdy. Dlatego też zaskakujące mogą być szacunki, które dowodzą, że pomimo swojej złej reputacji, praktycznie połowa dark webu to w zupełności legalny content. Jest jednak druga strona medalu.
Mroczniejsza część dark webu połączona jest z wszelkimi aktywnościami, które są ścigane przez prawo. Wśród nich prym wiedzie handel zakazanymi towarami (narkotyki, broń, podrobione dokumenty), zabroniona działalność polityczna i ekstremistyczna, wszelka zawartość spod szyldu „dla dorosłych”, przemoc. Czy to wszystko? Podane przykłady rzeczywiście mają miejsce, jednak kwestie takie jak wynajęcie płatnego zabójcy lub handel ludźmi to najczęściej tylko legendy. Jeżeli już takie oferty pojawiają się w dark webie, to najczęściej są to próby oszustwa, polegające na wyłudzeniu zapłaty.
Czy wejście do dark webu jest bezpieczne?
Odwiedziny najbardziej ukrytej części internetu mogą rodzić wiele pytań. Wśród nich prym wiedzie to, które porusza legalność całego procesu. Czy przejście na „ciemną stronę sieci” nie wiąże się z ryzykiem odwiedzin tzw. „smutnych panów’, którzy zaprowadzą każdego chętnego przed oblicze sprawiedliwości, gdzie wyrok będzie nader surowy?
Korzystanie z anonimowej sieci za pomocą przeglądarki Tor jest całkowicie legalne. Instalacja tego oprogramowania nie sprawi, że nasze poczynania przyciągną uwagę służb. Pamiętajmy jednak, że choć aspekt anonimowości w dark webie jest czymś normalnym, służby posiadają narzędzia, za pomocą których stale monitorują wszelką nielegalną aktywność. Nawet Twój dostawca internetu ma możliwość blokowania dostępu do wybranych części dark webu, mogąc przy tym poinformować służby o podejrzanej aktywności danego użytkownika.
Polska nie jest tu wyjątkiem: w naszym kraju dark web jest stale monitorowany przez Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości. Departament ten podlega pod Ministerstwo Cyfryzacji i odpowiada on za monitorowanie wszelkiej aktywności cyberprzestępczej – w tym także sprawowaniu pieczy nad dark webem.
Podsumowując, samo wejście do dark webu nie wiąże się z reperkusjami. Warto jednak pamiętać, że obszar ten jest monitorowany i wszelka nielegalna aktywność nie zostanie ukryta na długo – zachowanie ostrożności w dark webie to rozsądne podejście.
Jak wejść do dark webu?
Chcesz sprawdzić co słychać w najgłębszych warstwach internetu? Dołączenie do dark webu nie jest przesadnie skomplikowane. Najprostszą metodą jest pobranie Tor Browser, specjalnej przeglądarki ze strony Tor Project (w pełni darmowej). Po jej instalacji, wszelki ruch z Twojego urządzenia będzie przekierowany przez sieć Tor, co umożliwi zagłębienie się w dark web. Przeglądarka ta działa praktycznie tak samo jak popularny Chrome, Firefox czy Opera – z tą różnicą, że w jej obrębie używa się domeny „.onion” na końcu nazwy URL.
Rekomendujemy jednak, aby przed rozpoczęciem zgłębiania dark webu, wesprzeć się VPN-em. Taka praktyka nosi swoją nazwę (Tor-over-VPN), pozwalając przy tym zwiększyć anonimowość i bezpieczeństwo.
Poniżej przedstawiamy całą procedurę:
- Połącz się z VPN-em, co do którego masz pewność, że jest bezpieczny i w 100% niezawodny.
- Pobierz na swój komputer lub laptop i zainstaluj Tor Browser.
- Gotowe: dark web stoi przed Tobą otworem. Przeglądarka ta umożliwia dostęp do linków „.onion” w dark webie. Pamiętaj jednak, że ponieważ jest w dużej mierze nieregulowany, nigdy nie odwiedzaj stron dark webu bez wcześniejszego potwierdzenia ich autentyczności.
Czy można uzyskać dostęp do dark webu z poziomu smartfona?
Jak najbardziej jest to możliwe, gdyż stosowna wersja przeglądarki Tor powstała zarówno dla urządzeń z Androidem, jak i iOS-em. Pobierz ją ze źródła odpowiedniego dla Twojego urządzenia i zainstaluj. Następnie wpisz odpowiedni URL z dodatkiem „.onion”, aby móc rozpocząć przeglądanie na urządzeniu mobilnym. W przypadku smartfonów także rekomendujemy uprzednią aktywację VPN-a.
Co można kupić w dark webie?
Handel w sieci to także domena dark webu, gdzie handluje się nie tylko legalnymi dobrami, ale także tymi, które przywołują uwagę służb. W tym akapicie skupimy się na tym drugim aspekcie – choć rzecz jasna w żaden sposób nie namawiamy do tego rodzaju zakupów. Pomijamy również takie kwestie jak kontener karabinów szturmowych czy zakup czołgu na części. Poniżej przygotowaliśmy przegląd nielegalnych dóbr nieco mniejszego kalibru (wraz z ich cenami), na podstawie danych z Dark Web Price Index 2023.
Według danych zawartych w tym badaniu możemy wyczytać, że w dark webie
| Przedmiot | Cena |
| Podrobiony polski paszport | 2500 dolarów |
| Podrobiony polski dowód osobisty | 1700 dolarów |
| Atak DDoS (na niechronioną stronę, 10-50 tysięcy żądań na sekundę, przez miesiąc) | 750 dolarów |
| Zhakowane konto na Facebooku | 25 dolarów |
| Zhakowany mail (gmail) | 60 dolarów |
| Zweryfikowane konto AirBNB.com | 300 dolarów |
Porady dotyczące bezpiecznego przeglądania dark webu
Chcesz odwiedzić dark web, choćby z czystej ciekawości? Z racji specyfiki tego miejsca, warto jest pamiętać o kilku zasadach, które pozwolą uniknąć wplątania się w kłopoty. Poniżej, na naszej liście, wyszczególniamy najważniejsze – zapamiętaj je i postępuj zgodnie z nimi, a wizyta w dark necie i wszelkie niebezpieczeństwo z nią związane zostanie ograniczone do minimum.
- Korzystaj z VPN – pomaga ukryć adres IP, traktuj to jako dodatkową formę anonimowości.
- Nie korzystaj ze swoich podstawowych kont – unikaj używania oficjalnego maila, podobnie jak i haseł. Jeżeli aktywność w dark webie wymaga użycia maila, stwórz nowego, którego przestaniesz używać po wyjściu z tej części sieci.
- Unikaj pobierania plików z dark webu – złota zasada mówi, że każdy plik, który możesz pobrać z dark webu, może być zagrożeniem.
- Wystrzegaj się zakupów w dark webie – nie zaleca się kupowania czegokolwiek w dark webie. Wiele transakcji to oszustwa, a nawet jeśli wydają się one wiarygodne, istnieje duże ryzyko utraty pieniędzy lub ujawnienia wrażliwych informacji.
- Odpowiednio skonfiguruj przeglądarkę Tor – dezaktywuj JavaScript, ActiveX, jak i wszelkie pluginy Flash, nawet kosztem funkcjonowania wybranych stron.
- Miej pewność, że adres który odwiedzasz jest bezpieczny – wystrzegaj się odwiedzania stron, których nie znasz. Mogą one okazać się monitorowane przez służby, co może ściągnąć na głowę niepotrzebne kłopoty.
Przed przejściem do dark webu, zapoznaj się również z:
